Datacenters verbruiken steeds meer stroom: inmiddels 5% van alle elektriciteit in Nederland

Nederlandse datacenters gebruiken een steeds groter deel van de beschikbare elektriciteit. Inmiddels gaat één op de twintig kilowattuur die in Nederland wordt verbruikt naar datacenters. Het stroomverbruik van deze bedrijven is in één jaar met 12 procent gestegen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op woensdag 18 november heeft gepubliceerd.
In 2025 werd aan Nederlandse datacenters in totaal 5.664 gigawattuur (GWh) elektriciteit geleverd. Daarmee waren deze bedrijven verantwoordelijk voor 5,0 procent van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik. Een jaar eerder was dat nog 4,6 procent.
De stijging komt vooral voor rekening van grote datacenters. Opvallend is dat Nederland, na Ierland, het hoogste aandeel elektriciteitsverbruik door datacenters heeft binnen de Europese Unie.
Stroomverbruik datacenters in acht jaar meer dan verdrievoudigd
Datacenters zijn gebouwen waarin grote hoeveelheden computers en servers worden gebruikt voor het opslaan, verwerken en uitwisselen van digitale informatie. Ze vormen een belangrijk onderdeel van het internet. Onder andere websites, streamingdiensten, cloudopslag en zakelijke computersystemen maken gebruik van datacenters.
Al deze apparatuur heeft elektriciteit nodig. Niet alleen om de servers te laten functioneren, maar ook voor ondersteunende systemen zoals koeling en stroomvoorziening.
Uit de CBS-cijfers blijkt dat het elektriciteitsverbruik van datacenters de afgelopen jaren sterk is toegenomen. In 2017 ging nog 1,5 procent van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik naar datacenters. Acht jaar later is dat aandeel gestegen naar 5,0 procent.
Dat betekent dat het aandeel van datacenters in het nationale stroomverbruik inmiddels ruim drie keer zo groot is als in 2017.
Ontwikkeling elektriciteitsverbruik datacenters
| Jaar | Aandeel totale elektriciteitsverbruik |
|---|---|
| 2017 | 1,5% |
| 2018 | 2,1% |
| 2019 | 2,4% |
| 2020 | 2,8% |
| 2021 | 3,3% |
| 2022 | 4,0% |
| 2023 | 4,2% |
| 2024 | 4,6% |
| 2025 | 5,0% |
De cijfers laten een vrijwel onafgebroken stijging zien. Ook in de meest recente jaren blijft het aandeel toenemen.
Het gaat hierbij om het aandeel in het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik. Dat is iets anders dan de absolute hoeveelheid elektriciteit die datacenters gebruiken.
Ongeveer 50 grote datacenters gebruiken vrijwel alle stroom
Nederland telt volgens het CBS ongeveer 200 datacenters. Daarvan behoren ongeveer 50 tot de categorie grote datacenters. Het CBS rekent datacenters tot deze categorie wanneer zij jaarlijks minimaal 10 GWh elektriciteit afnemen. Deze relatief kleine groep is verantwoordelijk voor meer dan 90 procent van de elektriciteit die aan Nederlandse datacenters wordt geleverd.
In 2025 ontvingen grote datacenters gezamenlijk 5.289 GWh elektriciteit. Een jaar eerder was dat nog 4.662 GWh.
Dat betekent dat het stroomverbruik van deze groep met ongeveer 13,5 procent is gestegen.
Bij kleinere datacenters was juist sprake van een lichte daling. Hun elektriciteitsafname nam af van 398 GWh in 2024 naar 374 GWh in 2025.
Elektriciteitsverbruik grote en kleine datacenters
| Categorie | 2024 | 2025 | Verandering |
|---|---|---|---|
| Kleine datacenters | 398 GWh | 374 GWh | -6,0% |
| Grote datacenters | 4.662 GWh | 5.289 GWh | +13,5% |
| Totaal | 5.060 GWh | 5.664 GWh | +11,9% |
Opvallend is dat het aantal grote datacenters de afgelopen jaren ongeveer gelijk is gebleven.
De stijging van het stroomverbruik komt dus niet uitsluitend doordat er meer grote datacenters bijkomen. Ook bestaande locaties nemen gezamenlijk meer elektriciteit af.
Nederland staat tweede binnen de Europese Unie
Ook internationaal valt het Nederlandse elektriciteitsverbruik door datacenters op. In absolute hoeveelheden verbruiken Duitse datacenters de meeste elektriciteit binnen de Europese Unie. In 2024 ging het daar om ongeveer 20.000 GWh. Ierland volgde met ongeveer 7.000 GWh en Nederland stond met ongeveer 5.100 GWh op de derde plaats. Wanneer wordt gekeken naar het aandeel van datacenters in het totale elektriciteitsverbruik van een land, ontstaat een ander beeld. Nederland staat dan op de tweede plaats, achter Ierland.
Aandeel datacenters in elektriciteitsverbruik Europese landen
| Land | Aandeel elektriciteitsverbruik |
|---|---|
| Ierland | 21,3% |
| Nederland | 4,6% |
| Duitsland | 4,2% |
| Finland | 3,1% |
| Zweden | 2,1% |
| België | 2,0% |
| Frankrijk | 1,1% |
Vooral Ierland springt eruit. Daar gaat meer dan een vijfde van het totale elektriciteitsverbruik naar datacenters. Nederland ligt aanzienlijk lager, maar heeft wel een hoger aandeel dan bijvoorbeeld Duitsland, België en Frankrijk.
Wat betekent dit voor het Nederlandse elektriciteitsnet?
Het toenemende elektriciteitsverbruik van datacenters is relevant voor de discussie over de beschikbare capaciteit op het Nederlandse stroomnet. Nederland heeft op verschillende plaatsen te maken met netcongestie. Dat betekent dat de capaciteit van het elektriciteitsnet op bepaalde momenten of locaties onvoldoende is om alle gewenste elektriciteit te transporteren. Datacenters kunnen vanwege hun grote elektriciteitsvraag een belangrijke rol spelen bij de belasting van het lokale of regionale stroomnet. Vooral grote datacenters hebben aansluitingen nodig waarmee aanzienlijke hoeveelheden elektriciteit kunnen worden afgenomen.
Toch is het belangrijk om onderscheid te maken tussen het landelijke elektriciteitsverbruik en de beschikbare capaciteit op een specifieke locatie. Een datacenter dat veel elektriciteit verbruikt, veroorzaakt niet automatisch netcongestie. Dat hangt onder andere af van de locatie, het moment waarop elektriciteit wordt gebruikt en de beschikbare netcapaciteit.
Ook andere ontwikkelingen spelen een rol bij de druk op het stroomnet. Denk aan elektrificatie van de industrie, laadpunten voor elektrische voertuigen, warmtepompen en de groei van duurzame elektriciteitsproductie.
De nieuwe CBS-cijfers laten zien hoeveel elektriciteit datacenters gebruiken, maar tonen niet aan welk deel van de Nederlandse netcongestie rechtstreeks door deze bedrijven wordt veroorzaakt.
Gaan huishoudens hierdoor meer betalen voor stroom?
Een belangrijke vraag voor consumenten is of het stijgende stroomverbruik van datacenters gevolgen heeft voor de energierekening. Het antwoord daarop is niet eenvoudig. De elektriciteitsprijs wordt beïnvloed door verschillende factoren, waaronder vraag en aanbod, de kosten van elektriciteitsproductie, internationale energieprijzen en de beschikbaarheid van duurzame energie. Wanneer de vraag naar elektriciteit stijgt, kan dat onder bepaalde omstandigheden invloed hebben op de elektriciteitsmarkt. Dat betekent echter niet dat een stijging van het stroomverbruik door datacenters automatisch leidt tot hogere tarieven voor huishoudens. Ook de netbeheerkosten spelen een rol bij de energierekening. Investeringen in uitbreiding en onderhoud van het elektriciteitsnet worden via gereguleerde tarieven bekostigd.
Hoe de kosten van het elektriciteitsnet worden verdeeld, hangt af van de geldende tariefregels.
Op basis van de nieuwe CBS-cijfers kan daarom niet worden vastgesteld hoeveel extra een huishouden eventueel betaalt door het elektriciteitsverbruik van datacenters.
Waarom gebruiken datacenters zoveel elektriciteit?
Datacenters moeten grote hoeveelheden digitale informatie kunnen verwerken en opslaan. Servers draaien vaak dag en nacht, zodat digitale diensten voortdurend beschikbaar blijven. Daarnaast produceren computersystemen warmte. Om te voorkomen dat apparatuur oververhit raakt, zijn koelsystemen nodig. De totale elektriciteitsvraag van een datacenter hangt onder andere af van het aantal servers, de gebruikte apparatuur, de belasting van de systemen en de efficiëntie van de koeling.
Nieuwe technologieën kunnen deze vraag beïnvloeden.
Zo kan het gebruik van kunstmatige intelligentie extra rekenkracht vereisen. Tegelijkertijd kunnen efficiëntere chips, betere koeling en slimmer energiebeheer helpen om het elektriciteitsverbruik per uitgevoerde berekening te beperken. De CBS-publicatie maakt niet duidelijk in welke mate kunstmatige intelligentie verantwoordelijk is voor de gemeten stijging. Het zou daarom te ver gaan om de volledige toename van het stroomverbruik aan AI toe te schrijven.
Niet al het stroomverbruik van interne datacenters meegerekend
Bij de interpretatie van de cijfers is nog een belangrijk onderscheid van belang. De gepubliceerde hoofdgegevens hebben betrekking op bedrijven waarvan het exploiteren van een datacenter de hoofdactiviteit is. Er bestaan daarnaast organisaties met eigen faciliteiten voor grootschalige gegevensopslag en -verwerking. Voorbeelden hiervan zijn ziekenhuizen en universiteiten. Het CBS schat dat deze interne datacenters in 2025 ongeveer 142 GWh elektriciteit gebruikten. Deze hoeveelheid is niet meegenomen in het gerapporteerde totaal van 5.664 GWh. Het werkelijke elektriciteitsverbruik dat samenhangt met datacenteractiviteiten ligt daardoor hoger dan het hoofdgetal uit het nieuwsbericht.
Wat kunnen we de komende jaren verwachten?
De ontwikkeling van het elektriciteitsverbruik door datacenters hangt onder meer af van de groei van digitale diensten, investeringen in computerapparatuur en de energie-efficiëntie van nieuwe technologie. Ook de beschikbaarheid van elektriciteit en aansluitcapaciteit kan invloed hebben op verdere uitbreiding.
De cijfers over 2025 laten in ieder geval zien dat bestaande grote datacenters gezamenlijk steeds meer elektriciteit gebruiken.
Voor Nederland is vooral van belang hoe deze groei zich verhoudt tot de beschikbare netcapaciteit, de uitbreiding van duurzame energie en de toenemende elektriciteitsvraag van huishoudens en bedrijven.
Of het aandeel van datacenters de komende jaren even snel blijft stijgen, kan op basis van deze CBS-publicatie niet worden vastgesteld.
Datacenters gebruiken inmiddels één op de twintig kilowattuur
Met een aandeel van 5,0 procent zijn datacenters een steeds grotere elektriciteitsverbruiker in Nederland.
Vooral de ongeveer 50 grote datacenters bepalen het totale verbruik van de sector. Zij nemen samen meer dan 90 procent van de elektriciteit af die aan datacenters wordt geleverd. De nieuwe cijfers onderstrepen daarmee het belang van voldoende elektriciteitscapaciteit en efficiënt energiegebruik.
Voor consumenten betekent dit niet automatisch dat hun energierekening stijgt, maar de ontwikkeling is wel relevant voor de toekomst van het Nederlandse elektriciteitsnet.
